राष्ट्र बैंकले फुटकर पैसा नछाप्दा विकृति मौलायो

Bank Of Kathmandu
Mega Bank
Norvic Hospital

आजभन्दा दुई दशकअघि नेपाल सरकार र नेपाल राष्ट्र बैंकले एक रुपैंयाको नोट र डबल दुवै छाप्थ्यो । दुई रुपैयाँको नोट, एक मोहर, सुका, पाँच र दश पैसा पनि प्रचलनमा थियो । राष्ट्र बैंकले वर्षैपिच्छे यी रकमहरु छाप्ने गर्दथ्यो । त्यतिखेरको डबल ठ्याक्कै सुनको जस्तो देखिन्थ्यो भने नोटहरु पनि निकै बलियो हुन्थ्यो । ती नोटहरु हत्तपत्त च्यातिदैन्थ्यो भने पानीले भिजेपनि अहिलेजस्तो लत्याकलुतुक हुँदैनथ्यो । सिक्काहरुको निकै नै भारी हुन्थे, भने केही सिक्काले गोजी नै लत्रिन्थ्यो । सरकारले त्यतिखेर निकाल्ने पाँच सय, हजारका नोटहरु पनि निकै नै गुणस्तरका थिए । ती ठुल्ठुला नोटहरु निकै नै चम्किला देखिन्थे । तर, पछिल्लो समय राष्ट्र बैंकले ससाना मुद्रा छाप्न छोडिसकेको छ । 

 

एकदुई रुपैयाँको सिक्का त भेटिन छोडिसके भने मोहर र सुकाको कल्पना नगरौं । राष्ट्र बैंकले सिक्का छाप्न छोडिदिदाँ व्यापारीहरुले यसलाई उपभोक्ता लुट्ने वाण बनाएका छन् । चानचुन नभएको बताउदै उनीहरुले फिर्ता रकम दिदैनन् । उदाहरणका लागि कुनै सामान सात रुपैयाँ पर्छ तर उपभोक्ताले १० रुपैयाँ दिन्छन् । तर व्यापारीहरुले सिक्का छैन्, राष्ट्र बैंकले छाप्दैन् भनेर तीन रुपैंया फिर्ता दिदैनन् । तर, उसले त्यो सामान घटाएर पाँच रुपैयाँमा दिदैंनन् । एउटा सानो किराना पसलले चानचुन पैसा नभएको बहाना बनाएर एकसय जनालाई सामान बेच्दा दैनिक तीन सय रुपैयाँ ठग्छन् । राष्ट्र बैंकले चानचुन पैसा नछाप्दा आम नागरिक ठगिएका छन् । 

राष्ट्र बैंकले सिक्काहरु पनि छाप्ने गर्ने हो भने व्यापारीले उपभोक्ता ठग्नै पाउदैनन् । राष्ट्र बैंकको गर्भनर र अर्थमन्त्रीले व्यापारीहरुसँग लुप्त हुँदा सिक्का नछापिएको प्रष्ट बुझिएको छ । पछिल्लो समय बजारमा भएका ठुला नोटहरु पनि निकै कमशल भएको देखिन्छ । साथै, अहिले पैसाको त्यति ठूलो महत्व पनि गरिदैन् । पहिले एकदुई रुपैयाँमा खेतबारी नै किनिन्थ्यो । पाँच पैसामा एक माना घ्यु नै आउथ्यो । दश पैसामा भैंसी, बाख्रा र गोरु नै खरिद हुन्थ्यो । एकदुई मोहरमा छोराछोरीको बिहेदान नै हुन्थ्यो । पानीले भिजेपनि यी सिक्काहरु जस्ताको त्यस्तै देखिन्थे । पहिले सुका र पैसाले यत्रो महत्व बोक्थ्यो तर अहिले हजार रुपैयाँको केही भ्यालु छैन् । 

 

त्यतिखेरका बुढाबुढीले पैसाको महत्व बुझाए भने अहिलेकाले सुन्न चाहदैनन् । सुका, मोहर र पैसाले यत्रो सामान आउथ्यो भनेर बुढाबुढीले प्रशंग उठाए भने अहिलेका पुस्ता वाहियात कुरा भनेर त्यतिकै बेवास्ता गरिदिन्छन् । प्रत्येक नेपालीको घरघरमा केही दशकअघि सिक्काहरु प्रचलनमा थिए । पसल, बैंकफाइनान्समा पनि यही पैसाको प्रयोगमा थियो । कर तिर्न, उपचार गर्न, यातायात चढ्न पनि यही पैसाले काम गर्दथ्यो । तर, सरकारले केही वर्षयता सानो पैसा छाप्न छोडिदियो । जसको मार नेपाली जनतामा परेको देखिन्छ । पुजाआजा, काजकिरिया, रुद्रीपुजा गर्दा र मन्दिरमा गएर पनि यही पैसा चढाउने गरिन्थ्यो । किन कि सिक्कामा रंग लाग्दा र पानी खस्दा केही पनि हुँदैन् । तर, नोटमा रंग लाग्यो भने त्यो बिग्रिन्छ । पानीमा पर्नेबित्तिकै नोटहरु कुहिन्छन्, च्यातिन्छन् । 

 

फेरि अर्को नोट छाप्नुपर्दा नेपाली जनताले तिरेको कर स्वाहा हुन्छ । किन कि नोट छाप्ने मेसिन नेपालमा छैन् । छापिएर आएको नोट पनि सबै कमशल । पैसाको जति सदुपयोग गप्यो राज्यलाई त्यति नै फाइदा हुन्छ । पछिल्लो समय नेपालीहरुले नोटलाई जथाभावी गर्ने गरेको पाइन्छ । डल्लो पार्ने, फोहोर हातले छुने, जथाभावी कोर्ने, स्टिच लाउने यसो गर्दा नेपाल सरकारलाई घाटा भइरहेको छ । नेपालीले जति नोटको सदुपयोग गर्छन् त्यति नै मुलुक समृद्ध हुने हो । पैसालाई जथाभावी गर्ने बानी त्याग्दै पैसा सुरक्षित तरिकाले प्रयोग गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ । मन्दिरमा पनि ठूला पैसाको चढाउने कार्यमा रोक लगाऔँ । राष्ट्र बैंकले नोट बचाउनको लागि पनि सिक्का छाप्न जरुरी देखिएको छ । 

 

मन्दिरमा चढाएका नोटहरु कामै नलाग्ने हुन्छ । दुध, पानी, तेल, सिन्दुर, अक्षेतापातीले नोट सबै बिगारिसकेको हुन्छ । त्यसपछि त्यो नो प्रयोगमा आउदैन् । घाटा कसलाई सरकारलाई । ठुला वर्षौसम्म टिकाउनको लागि पनि सानाको खाँचो छ । पहिले चाडवाडमा टिका लाएर पाँच पैसा दक्षिणा दिन्थे । त्यति पैसा पाँउदा सबैजना कति रमाउथे, खुसी हुन्थे । ठूलाबडाबाट पाएको पैसा जथाभावी गर्नुहुदैन् भन्ने मान्यता थियो । तर, राष्ट्र बैंकको कारणले अहिलेका पुस्ताले पुराना मुद्रा देखेनन् । पुराना मुद्रा आफैमा विस्थापन भयो । हाम्रो पुस्ताले साँचेर राखेको रकम जोगाउनुको साटो राष्ट्र बैंक अझै विस्थापन गर्नमा लागिपरेको छ । 

 

फुटकर पैसा बजारमा आएपछि उपभोक्ता पनि ठगिनबाट जोगिन्छन् । राष्ट्र बैंकलाई दोषी बनाएर व्यापारीहरु आफु कमाइरहेका छन् । यो प्रवृत्तिको पनि अन्त्य हुन्छ । पेट्रोल पम्पमा सानो पैसा नहुँदा उपभोक्ता कति ठगिएका छन् यसको लेखाजोखा छैन् । आयल निगमले मटितेल र डिजेलको मुल्य एक सय ३३ रुपैंया तोकेको छ । तर, चानचुन पैसा नभएको बताउदै उपभोक्तासंग एक सय ३५ रुपैयाँ लिइन्छ । दुई रुपैंया फिर्ता दिदैनन् । मुलुकभर ४१ लाख सवारी साधन छन् । यिनीहरुसँग पेट्रोलपम्प सञ्चालकले दैनिक कति रकम ठगेका छन् ? मटितेलमा पनि त्यस्तै छ । त्यसैगरी, सार्वजनिक सवारी साधनमा सरकारले तोकेको भाडा एक किमिबाट पाँच किमिसम्म १८ रुपैयाँ छ । 

 

तर, चढ्नेबित्तिकै २० रुपैंया तिर्न यात्रु बाध्य छन् । २३ को ठाँउमा २५ र २७ को ठाँउमा ३० रुपैंया सहचालकले लिने गरेका छन् । फुटकर पैसा छैन् भनेर सहचालकले दुईतीन रुपैंया फिर्ता गर्दैनन् । एउटा कर्मचारी दैनिक दुईचोटि गाडी चढ्छ । अन्य काममा हिडेका मानिसहरु दैनिक चारचोटिसम्म गाडी चढ्छन् । चारचोटि चढ्दा एउटा यात्रुसंग १२ रुपैयाँ बढी उठाइन्छ । उपत्यकामा मात्रै एकदिनमा २५ लाख यात्रु भाँडाको गाडी चढ्छन् । यी गाडीहरुले फुट्कर पैसा नभएको बहाना बनाएर यात्रुसंग एक करोड ३० लाख रुपैयाँ ठगिरहेका छन् । यात्रुले पाउनुपर्ने फिर्ता पैसा राष्ट्र बैंकको कमीकमजोरीका कारण पाएका छैनन् । 

 

चानचुन पैसा नदिने सवारीसाधनलाई ट्राफिक महाशाखाले कारबाही गर्दैन् किन कि उनीहरुले राष्ट्र बैंकको नाम लिएर ठगिरहेका छन् । अर्थमन्त्री जर्नादन शर्मा र राष्ट्र बैंकको गर्भनरले यातायात व्यवसायीसंग कमिशन खाँदा जनता ठगिए । जनताको हितमा भन्दा पनि यिनीहरुले व्यवसायीको हितमा काम गरिरहेका छन् । व्यापारी र यातायात व्यवसायीको मुखमा बुझो अर्थमन्त्री र राष्ट्र बैंकका गर्भनरले लगाउन सकेनन् । जनताले तिरेको करबाट तलबभत्ता खाने, सरकारी गाडी चढ्ने तर कामचाहि व्यापारीको लागि गर्ने ? जनता र राष्ट्रको लागि काम नगर्नेलाई जनताले तिरेको करबाट किन तलबभत्ता खुवाउने ? बेकारमा त्यति मँहगो सरकारी गाडी किन चढ्न दिने ? 

 

मुलुकका यस्ता असक्षम मन्त्री र गर्भनरलाई प्रधानमन्त्रीले बर्खास्त गर्ने हो कि । प्रधानमन्त्रीले पनि सिक्काहरु छाप्नको लागि राष्ट्र बैंकलाई निर्देशन दिने हो कि । फुट्कर पैसालाई सकेसम्म छिटोभन्दा छिटो बजारमा ल्याउनुपर्छ । अहिले कसैको घरमा पुराना पैसा भेटिदैनन् । मन्दिर गयो भने पनि ठुलै पैसा चढाउनुपर्छ । कोही माग्ने आए भनेपनि फुट्कर पैसा नहुँदा ठुलै पैसा दिनुपर्ने बाध्यता छ । मुलुकमा धेरै भ्रष्ट्राचार बढेको छ । यता, नेपालको अर्थतन्त्रसमेत धरासायी बनेको छ । भारतमा पनि धेरै भ्रष्ट्राचार बढेर, अर्थतन्त्र नाजुक भएर २०७३ कात्तिक २३ गते पाँच सय र हजारको नोटमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो । नेपाल सरकारले पनि पाँच सय र हजारको नोटलाई प्रतिबन्ध लगाउने बेला आएको छ । 

 

यो भयो भने भ्रष्ट्राचार गरेको रकम सबै बाहिर निस्किन्छ । सर्वसाधारणले पनि आफुसँग भएको रकम निकाल्छन् । राजनितिक दलहरुले पनि पाँच सय र हजारको नोटमा प्रतिबन्ध लाग्ने भएपछि बाहिर निस्किन्छ । लुकाएका पैसाहरु सबै सरकारको नाममा जान्छ । अर्थतन्त्र पनि केही हदसम्म तंग्रिन्छ । पाँच सय र हजारको नोटलाई प्रतिबन्ध लगाउन ढिलो भइसकेको छ । पछिल्लो समय सरकारभन्दा जनता धनी छन् । राज्यलाई कर छलेर नेपाली जनताले मनग्य पैसा जोडेका छन् । पाँच सय र हजारको नोट प्रतिबन्ध लगाएपछि अहिले भएको विकृतिको अन्त्य हुन्छ ।

 


Reliable life insurance
Nepal Telecocme

ग्लोबल नेपालीपत्रमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई info@nepalipatra.com मा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाई आफ्नो बिजनेश प्रवद्र्धन गर्न चाहनुहुन्छ भनेsales@nepalipatra.com सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाईंफेसबुकट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

थप समाचार

एक हप्ता नबित्दै वामदेव गौतम पार्टीबाट निष्कासित

  • 7 hours ago
एक हप्ता नबित्दै वामदेव गौतम पार्टीबाट निष्कासित

काठमाडौं । नेकपा एमालेका पूर्वउपाध्यक्ष वामदेव गौतम आफैले घोषणा गरेको नेकपा एकता राष्ट्रिय अभियान पार्टीबाट निष्कासित भएका छन् । असार १४ गते मंगलबार घोषणा भएको पार्टीमा आबद्ध चार दलले पार्टी संयोज

बिजुली निर्यात गरी व्यापार घाटा न्यूनीकरण गर्न सकिन्छः मन्त्री भुसाल

  • 10 hours ago
बिजुली निर्यात गरी व्यापार घाटा न्यूनीकरण गर्न सकिन्छः मन्त्री भुसाल

काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री पम्फा भुसालले बिजुली निर्यात गरेर विद्यमान व्यापार घाटा न्यूनीकरण गर्न सकिने बताएकी छन् । ललितपुरमा आज आयोजित कार्यक्रममा उनले नेपालमा जलविद्युत्को

न्यूयोर्कका सार्वजनिक स्थलमा बन्दुक बोक्न नपाइने

  • 10 hours ago
न्यूयोर्कका सार्वजनिक स्थलमा बन्दुक बोक्न नपाइने

एजेन्सी । सर्वोच्च अदालतको आदेशपछि न्यूयोर्क राज्य सरकारले धेरै सार्वजनिक स्थानमा बन्दुक बोक्न नपाउने नियम लागू गरेको छ ।



पर्यटन

टिआइएबाट थप दुई अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले उडान गर्दै

टिआइएबाट थप दुई अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले उडान गर्दै

काठमाडौँ। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (टिआइए) भएर थप दुई अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्सले नियमित उडान गर्ने भएका छन्। थाइल्याण्डको थाई स्माइल एयरवेजले भोलि असार १७ (जुलाई १) र श्रीलङ्काको श्रीलङ्कन एयरलाईन्सले आगामी असार २२ (जुलाई ६) देखि उडान गर्ने तयारी गरेको विमानस्थल कार्यालयले जनाएको छ।

जीवनशैली

धेरै फेसबूक चलाउने मानिस दुखी हुन्छन् !

धेरै फेसबूक चलाउने मानिस दुखी हुन्छन् !

एजेन्सी । फेसबूकले स्वास्थ्य चेतावनी दिनुपर्छ शायद । सामाजिक सञ्जालमा धेरै समय बिताउने बालबालिका खुशी नहुने एक अध्ययनले देखाएको छ ।

विचित्र विश्व

कहिल्यै पत्ता लाग्न नसकेका विश्वका ५ रहस्यमयी स्थानहरु

कहिल्यै पत्ता लाग्न नसकेका विश्वका ५ रहस्यमयी स्थानहरु

एजेन्सी । विश्वमा कैयौं रहस्यहरु लुकेर रहेका छन् । हाम्रा नजिक पनि यस्ता कैयौं रहस्यमयी स्थानहरु रहेका छन् । यसका साथै यी विश्वमा यस्ता स्थानहरु पनि रहेका छन् जसको बारेमा पत्ता लाग्न सकेको छैन र रहस्यमयी नै रहेको छ । यसै सन्दर्भमा ती विश्वका ५ स्थानहरुबारे चर्चा गरौँ ।